Postępowanie sanacyjne

Ratunkiem dla dłużnika po wszczęciu egzekucji przez zarząd przymusowy jest wniesienie wniosku o postępowanie sanacyjne. Dłużnik po złożeniu takiego wniosku uzyskuje ochronę przed egzekucją.

Celem sanacji jest przywrócenie dłużnikowi zdolności do wykonywania zobowiązań oraz uniknięcie upadłości dłużnika. Postępowanie sanacyjne nie powoduje ogłoszenia upadłości dłużnika oraz poprawia sytuację ekonomiczną dłużnika

Postępowanie sanacyjne zawiesza postępowanie egzekucyjne

Wszelkie postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku dłużnika, wchodzącego w skład masy sanacyjnej, wszczęte przed dniem otwarcia postępowania sanacyjnego ulegają zawieszeniu z mocy prawa. Skierowanie egzekucji do majątku dłużnika wchodzącego w skład masy sanacyjnej oraz zabezpieczenie roszczenia na tym majątku jest niedopuszczalne.

Doradca restrukturyzacyjny przejmuje zarząd nad majątkiem

Po otwarciu postępowania sanacyjnego mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika staje się masą sanacyjną. Dłużnik traci prawo zarządu nad tym majątkiem, w jego miejsce wchodzi licencjonowany doradca restrukturyzacyjny (wyznaczony przez sąd). Dłużnik ma obowiązek wskazać i wydać doradcy cały swój majątek oraz dokumenty dotyczące jego działalności, majątku, rozliczeń, w szczególności księgi rachunkowe oraz korespondencje oraz udzielać mu wszelkich potrzebnych wyjaśnień.

Doradca dokonuje czynności w imieniu własnym, lecz nie na rachunek dłużnika, nie odpowiada za zobowiązanie zaciągnięte w sprawach dotyczących masy sanacyjnej.

Istotne jest, aby postępowanie toczyło się z poszanowaniem słusznych praw wierzycieli i osób trzecich.

Artykuł Jak sanacja chroni majątek dłużnika? pochodzi z serwisu Witkowski Partnerzy.

Niezbędna jest tu inicjatywa wierzyciela, ponieważ to on musi złożyć odpowiedni wniosek o egzekucje z zarządu przymusowego. Należy zwrócić szczególną uwagę na to, że wniosek składa się do sądu (nie do komornika!), a właściwym jest ten sąd, w którego obszarze znajduje się siedziba przedsiębiorstwa.
Wierzyciel składając wniosek o egzekucję, powinien dokładnie określić przedsiębiorstwo i wskazać znane mu składni majątku przedsiębiorstwa dłużnika.
Gdy egzekucja z zarządu przymusowego zostaje ustanowiona, wtedy pozostałe egzekucje, które były wcześniej prowadzone przeciwko dłużnikowi, zostają umorzone. Dotychczasowi wierzyciele mogą przyłączyć się do egzekucji z zarządu.

Skutki wszczęcia egzekucji dla dłużnika

Z chwilą wszczęcia egzekucji dłużnik traci uprawnienia do dokonywania czynności związanych ze składnikami majątku objętego zarządem, dodatkowo wszystkie czynności dłużnika podjęte po wszczęciu egzekucji są nieważne, co więcej od tej chwili zarząd nad przedsiębiorstwem sprawuje wyłącznie zarządca ustanowiony przez sąd.

Zarządca

Zarządca jest osobą powoływaną w postepowaniu egzekucyjnym z zarządu przymusowego przez sąd, ma częściowo uprawnienia komornika i syndyka, jest organem egzekucyjnym działającym pod nadzorem sądu.

Sąd wyznaczając osobę zarządcy, bierze pod uwagę w pierwszej kolejności wskazania stron, ponieważ mogą oni wspólnie uzgodnić osobę zarządcy i wskazać ją sądowi. Jeżeli strony się nie porozumieją, sąd decyduje o osobie zarządcy samodzielnie.

Artykuł Egzekucja przez zarząd przymusowy pochodzi z serwisu Witkowski Partnerzy.

Czym są działania sanacyjne?

Jak już wskazywaliśmy we wcześniejszym artykule, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli. Rodzi się zatem pytanie, czym są owe działania sanacyjne. Ustawodawca zdefiniował to pojęcie jako czynności prawne i faktyczne, które zmierzają do poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika i mają na celu przywrócenie dłużnikowi zdolności do wykonywania zobowiązań, przy jednoczesnej ochronie przed egzekucją. Do wskazanych działań będziemy mogli zaliczyć zatem wszystkie czynności, które prowadzą do obniżenia kosztów działalności, w tym także zwolnienia pracowników, czy też odstąpienie od nierentownych kontraktów.

Kto zarządza przedsiębiorstwem w trakcie postępowania sanacyjnego?

Zgodnie z prawem restrukturyzacyjnym, sąd – uwzględniając wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego – odbiera dłużnikowi zarząd nad przedsiębiorstwem i wyznacza zarządcę. Tylko wyjątkowo – jeżeli skuteczne przeprowadzenie postępowania sanacyjnego wymaga osobistego udziału dłużnika lub jego reprezentantów, a jednocześnie dają oni gwarancję należytego sprawowania zarządu – sąd może zezwolić dłużnikowi na dalsze bieżące kierowanie przedsiębiorstwem. Zasadą jest zatem, że po otwarciu postępowania sanacyjnego dłużnik wskazuje i wydaje zarządcy cały swój majątek oraz wydaje dokumenty dotyczące jego działalności, majątku oraz rozliczeń, w szczególności księgi rachunkowe, inne ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i korespondencję. Dodatkowo, dłużnik ma obowiązek udzielać sędziemu-komisarzowi i zarządcy wszelkich potrzebnych wyjaśnień dotyczących swojego majątku i działalności. Warto również zaznaczyć, że z dniem otwarcia postępowania sanacyjnego, mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika stają się masą sanacyjną.

Jak przebiega postępowanie sanacyjne?

W trakcie postępowania sanacyjnego zarządca w porozumieniu z dłużnikiem składa sędziemu-komisarzowi plan restrukturyzacyjny, w którym wskazuje te czynności prawne i faktyczne, które należy podjąć w celu poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika i które mają na celu przywrócenie dłużnikowi zdolności do wykonywania zobowiązań. Jednocześnie składa on sędziemu-komisarzowi spis wierzytelności. Po zrealizowaniu całości lub części planu restrukturyzacyjnego zwoływane jest zgromadzenie wierzycieli w celu głosowania nad układem. W modelowym przykładzie postępowanie zostaje zakończone z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo o odmowie zatwierdzenia układu przez sąd.

Podsumowując: warto zauważyć, że postępowanie sanacyjne jest postępowaniem hybrydowym, które łączy zarówno właściwości postępowania restrukturyzacyjnego, jak i postępowania upadłościowego. Zarządca może głęboko ingerować w stosunki prawne łączące dłużnika z osobami trzecimi (pracownikami i kontrahentami).

Artykuł Postępowanie sanacyjne pochodzi z serwisu Witkowski Partnerzy.

Przyczyny wprowadzenia restrukturyzacji do polskiego prawa

Po ponad dekadzie obowiązywania ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. przyszedł czas na ocenę sprawności i efektywności uregulowanych w niej postępowań. Zarówno praktycy, jak i naukowcy zwracali uwagę na następujące mankamenty wskazanych przepisów: długi czas trwania procedur upadłościowych, niski poziom zaspokojenia wierzycieli, generowanie wysokich kosztów postępowania. Zauważono, że bardzo wiele wniosków oddalanych jest z uwagi na brak środków potrzebnych do przeprowadzenia upadłości. Wszystkie wskazane wyżej czynniki stały się powodem wprowadzenia reformy, mającej na celu zmianę dotychczasowych przepisów, odnoszących się do niewypłacalności. Nowe regulacje prawne zostały wprowadzone ustawą z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne i weszły w życie z dniem 1 stycznia 2016 roku.

Czym jest restrukturyzacja w polskim systemie prawnym?

Prawo restrukturyzacyjne ma na celu przede wszystkim uregulowanie (i to w sposób kompleksowy) sytuacji pomiędzy niewypłacalnym – lub zagrożonym niewypłacalnością – przedsiębiorcą a jego wierzycielami. Przez ten proces nie będziemy zatem rozumieli działań podejmowanych w przedsiębiorstwie, np. w celu poprawy jego wyników finansowych. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 15 maja 2015 r., celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli. O postępowaniu sanacyjnym opowiemy więcej w kolejnym artykule, dziś natomiast chcielibyśmy zauważyć, że trzonem każdego z postępowań restrukturyzacyjnych jest zawarcie swoistego porozumienia pomiędzy dłużnikiem a wierzycielami (układ), które ma celu zmianę treści zobowiązań dłużnika.

Cechy postępowania restrukturyzacyjnego

Jak wskazano powyżej, restrukturyzacja miała być odpowiedzią na bolączki wynikające ze stosowania ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. Co zatem udało się zmienić? Pierwszym wyraźnym osiągnięciem ustawy z dnia 15 maja 2015 r. jest oddzielenie postępowań upadłościowych od restrukturyzacyjnych. Wydawałoby się, że kwestia ta nie ma większego znaczenia, wpływa ona jednak istotnie na odbiór społeczny przedsiębiorstw zmagających się z kryzysem ekonomicznym. Po drugie, nowe przepisy przyczyniają się do przyspieszenia postępowania poprzez uproszczenie procedur, wprowadzenie licznych terminów instrukcyjnych dla zaangażowanych organów. Trzecią ważną kwestią jest zwiększenie uprawnień wierzycieli (mogą oni decydować między innymi o tym, kto w danym postępowaniu będzie pełnił funkcję nadzorcy sądowego albo zarządcy).

Mamy nadzieję, że przedstawione powyżej informacje przybliżyły istotę prawa restrukturyzacyjnego i więcej osób zdecyduje się uwzględnić je w czasie kryzysu ekonomicznego. Pamiętajmy, że walczyć warto przede wszystkim z efektem domina niewypłacalności, kiedy to kłopoty jednego przedsiębiorcy przenoszą się na kolejnego. Zachęcamy zatem do sięgania po wszystkie mechanizmy, które mogą przed taką sytuacją uchronić.

Artykuł Restrukturyzacja przedsiębiorstw w polskim prawie pochodzi z serwisu Witkowski Partnerzy.