Definicja majątku spółki jawnej i zasada jego odrębności

Zgodnie z kodeksem spółek handlowych, majątek spółki jawnej stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia. W tym ujęciu przez majątek spółki jawnej będziemy rozumieli ogół jej aktywów majątkowych. Dalej należy zauważyć, że spółka jawna jako tak zwana ułomna osoba prawna, ma swój własny majątek, jest on całkowicie odrębny prawnie od majątku wspólników. Sfera majątkowa spółki jawnej jest zatem wyrazem jej autonomiczności prawnej. Spółka jawna nabywa we własnym imieniu prawa oraz zaciąga zobowiązania. To z majątku spółki jawnej jej wierzyciel w pierwszej kolejności może prowadzić egzekucję. Dopiero, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika.

Źródła nabywania majątku spółki jawnej

Znaczącą cześć majątku spółki jawnej stanowi mienie wniesione jako wkład przez wspólników. Obowiązek wniesienia wkładu spoczywa na każdym ze wspólników i jest to jeden z elementów konstytuujących spółkę handlową. Zgodnie bowiem z art. 3 KSH, przez umowę spółki handlowej wspólnicy albo akcjonariusze zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów oraz, jeżeli umowa lub statut spółki tak stanowi, przez współdziałanie w inny określony sposób. Ustawodawca pozostawił wspólnikom swobodę w określeniu wkładu i jego wartości. Wkładem do spółki jawnej mogą być zarówno prawa rzeczowe i obligacyjne (np. wniesienie własności nieruchomości albo prawa najmu), usługi, świadczenie pracy, przeniesienie na rzecz spółki lub ustanowienie na jej rzecz możliwości korzystania z praw na dobrach niematerialnych. W razie wątpliwości uważa się, że wkłady wspólników są równe. Pamiętajmy jednak, że umowa spółki jawnej powinna zawierać określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość. Wspólnik nie jest uprawniony ani zobowiązany do podwyższenia umówionego wkładu. Pozostały majątek spółka nabywa w trakcie swojego istnienia. Jak wskazywaliśmy powyżej, podmiot ten posiada autonomiczność prawną – maże ona nabywać we własnym imieniu prawa.

Mamy nadzieję, że powyższe kompendium dotyczące majątku spółki jawnej pozwoli lepiej zrozumieć sposób jej funkcjonowania oraz znaczenie prawne – przyznane przez prawodawcę – w obrocie gospodarczym. Jak bowiem zauważono powyżej, sfera majątkowa spółki jawnej jest najlepszym wyrazem jej autonomiczności prawnej.

Artykuł Majątek spółki jawnej pochodzi z serwisu Witkowski Partnerzy.

Dwa rodzaje wspólników

Spółkę komandytową wyróżnia spośród innych spółek osobowych fakt funkcjonowania w jej obrębie dwóch rodzajów wspólników – komplementariuszy i komandytariuszy. Komplementariusze – podobnie jak wspólnicy spółki jawnej – odpowiadają za zobowiązania spółki bez ograniczenia. Odpowiedzialność komandytariuszy za zobowiązania spółki jest ograniczona. Jej górną granicę wyznacza tak zwana suma komandytowa. Suma komandytowa jest wartością pieniężną określoną w umowie spółki, podlega zgłoszeniu do sądu rejestrowego i jest wpisana do rejestru przedsiębiorców. Ustawodawca nie reguluje minimalnej wartości sumy komandytowej, wspólnicy mają w tym zakresie swobodę. Przyjmuje się jednak, że nie powinna być to wartość symboliczna. Każda zainteresowana osoba może sprawdzić, jaka jest górna wysokość odpowiedzialności komandytariusza za zobowiązania spółki w rejestrze przedsiębiorców poprzez internetową stronę Ministerstwa Sprawiedliwości. Wszystko powyższe oznacza, że gdy egzekucja określonego zobowiązania z majątku spółki komandytowej okaże się bezskuteczna, wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z całego majątku komplementariusza oraz z majątku komandytariusza, ale tylko do wysokości sumy komandytowej, pomniejszonej dodatkowo o wartość wkładu wniesionego przez tego wspólnika.

Prowadzenie spraw spółki komandytowej i jej reprezentowanie

Występowanie w obrębie spółki komandytowej dwóch rodzajów wspólników ma wpływ na prowadzenie spraw spółki i jej reprezentowanie. Zasadą jest, że komandytariusz nie ma prawa ani obowiązku prowadzenia spraw spółki, jego zgoda jest wymagana jedynie na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. Kwestie tę można jednak inaczej uregulować w umowie spółki. Spółkę reprezentują wyłącznie komplementariusze. Można zatem zauważyć, że w modelowej spółce komandytowej jej aktywnymi wspólnikami są komplementariusze – to oni prowadzą sprawy spółki i reprezentują ją na zewnątrz, dlatego też w razie problemów oni odpowiadają bez ograniczeń za podjęte przez spółkę zobowiązania. Komandytariusz jest wspólnikiem wycofanym, jego rola jest podobna do roli inwestora.

Podsumowując: spółka komandytowa stanowi modyfikację spółki jawnej. Istotą przeobrażenia jest zmiana sytuacji części wspólników – komandytariuszy. Sytuacja komplementariuszy jest natomiast bardzo podobna do sytuacji wspólników spółki jawnej.

Artykuł Charakterystyka spółki komandytowej pochodzi z serwisu Witkowski Partnerzy.

Prowadzenie spraw spółki

Przez prowadzenie spraw spółki należy rozumieć prawo do wytyczanie kierunków działania. Zanim spółka, jako odrębny podmiot, podpisze określoną umowę, ktoś wewnątrz jej struktur musi zadecydować, że taka czynność ma zostać w ogóle podjęta. Zasady prowadzenia spraw spółki określają zatem reguły podejmowania wiążących decyzji wewnątrz struktury spółki jawnej. Najprościej można wskazać, że za zarządzanie spółką odpowiadają jej wspólnicy. Mogą oni w umowie postanowić jednak, że prowadzenie spraw będzie należeć do wszystkich wspólników, tylko do części z nich, do jednego wspólnika lub do osób trzecich, ale zawsze z udziałem co najmniej jednego wspólnika. Jeżeli w umowie spółki kwestia ta nie zostanie uregulowana, zgodnie z kodeksem spółek handlowych, każdy wspólnik będzie miał prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Zakres kompetencji pojedynczego wspólnika zależy również od wytyczenia „zwykłych czynności spółki”. Przepisy nie definiują tego pojęcia. Nie ulega przy tym wątpliwości, że to, co dla jednej spółki będzie czynnością zwykłą, dla innej może oznaczać przekroczenie tego zakresu. Określenie zwykłych czynności spółki zależy od przedmiotu jej działania, majątku oraz rodzaju podejmowanej czynności. W orzecznictwie sądów i doktrynie prawa podaje się następujące przykłady przekroczenia: zmiana profilu działalności gospodarczej, nabycie lub zbycie nieruchomości, przyjęcie nowego wspólnika, czynności, które związane są ze szczególnym ryzykiem. Ważnym jest, że czynności przekraczające zakres zwykłych czynności spółki powinny uzyskać akceptację wszystkich wspólników (także tych wyłączonych od zarządzania), natomiast w zakresie zwykłych czynności sprawy mogą być podejmowane pojedynczo przez każdego wspólnika.

Reprezentowanie spółki

Jeśli podjęta już została wewnątrz spółki jawnej decyzja o realizowanym przedsięwzięciu, wola ta może zostać zamanifestowana na zewnątrz. Sposób, w jaki się to odbywa, regulują przepisy dotyczące reprezentacji. Prawo do reprezentacji spółki oznacza zatem prawo do składania i przyjmowania oświadczeń woli za spółkę. Zasady reprezentacji – podobnie jak zasady dotyczące prowadzenia spraw spółki – powinny być określone w umowie spółki. Wspólnicy mogą przyjąć zasadę reprezentacji jednoosobowej lub łącznej. W tym drugim przypadku może występować reprezentacja z udziałem dwóch wspólników, wspólnika i prokurenta, wspólnika i pełnomocnika. Prawo wspólnika do reprezentowania spółki dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych i nie można go ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich. Oznacza to, że niedopuszczalne są ograniczenia przedmiotowe, miejscowe i czasowe – nie będą mieć one znaczenia dla ważności podejmowanej czynności prawnej lub sądowej. Nie ma natomiast przeszkód, by wspólnicy mogli ograniczyć wspólnika w stosunkach wewnętrznych. Naruszenie takiego obowiązku może być podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej wspólnika wobec spółki. Zasadą jest, że reprezentacja spółki należy do wspólników, mogą być oni wspomagani także przez prokurentów i pełnomocników.

Prowadzenie spraw spółki to wytyczanie kierunków jej działania i decydowanie o kolejnych zamierzeniach gospodarczych. Dzięki ustalonym zasadom reprezentacji zamierzenia te mogą być manifestowane na zewnątrz, pociągając bezpośrednie skutki dla spółki. Tytułem przykładu: decyzję o sprzedaży nieruchomości, należącej do spółki jawnej, muszą podjąć zgodnie wszyscy wspólnicy. Samo podpisanie umowy sprzedaży z nabywcą nastąpi według zasad reprezentacji. Jeśli przyjęta zostanie zasada reprezentacji jednoosobowej, wówczas wystarczy podpis tylko jednego wspólnika.

Artykuł Prowadzenie spraw spółki jawnej i reprezentowanie jej na zewnątrz pochodzi z serwisu Witkowski Partnerzy.

Wykonywanie wolnego zawodu

Spółka partnerska tworzona jest wyłącznie w celu wykonywania wolnego zawodu, a jej wspólnikami, nazywanymi w tym przypadku partnerami, mogą być tylko osoby fizyczne, wykonujące zawód związany z posiadaniem odpowiednich i urzędowo potwierdzonych kwalifikacji. Zgodnie z art. 88 kodeksu spółek handlowych partnerami w spółce mogą być osoby uprawnione do wykonywania następujących zawodów: adwokata, aptekarza, architekta, inżyniera budownictwa, biegłego rewidenta, brokera ubezpieczeniowego, doradcy podatkowego, maklera papierów wartościowych, doradcy inwestycyjnego, księgowego, lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, notariusza, pielęgniarki, położnej, fizjoterapeuty, radcy prawnego, rzecznika patentowego, rzeczoznawcy majątkowego i tłumacza przysięgłego. Spółka partnerska może być zawiązana w celu wykonywania więcej niż jednego wolnego zawodu, a jej firma (nazwa) powinna zawierać nazwisko co najmniej jednego partnera, dodatkowe oznaczenie “i partner” bądź “i partnerzy” albo “spółka partnerska” oraz określenie wolnego zawodu wykonywanego w spółce.

Odpowiedzialność za zobowiązania

Specyfiką spółki partnerskiej jest także wyróżnienie spośród jej zobowiązań tych, które powstały w związku z wykonywaniem przez jednego z partnerów wolnego zawodu. Za te zobowiązania odpowiada spółka i subsydiarnie wskazany partner. Za zobowiązania powstałe w związku ze “zwykłym” funkcjonowaniem spółki odpowiada – podobnie jak to miało miejsce przy spółce jawnej – spółka partnerska i pomocniczo wszyscy partnerzy. Dalej należy zauważyć, że prowadzenie spraw i reprezentacja spółki partnerskiej mogą się odbywać według reguł zbliżonych do spółki jawnej albo mogą zostać powierzone zarządowi i opierać się na regułach właściwych dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ustawodawca przewidział zatem profesjonalizację funkcjonowania spółki i możliwość uwolnienia część wspólników od zajmowania się reprezentacją i prowadzeniem spraw spółki partnerskiej. Członkiem zarządu musi być co najmniej jeden partner.

Podsumowując: spółka partnerska jest jednym z rodzajów spółek osobowych, ma ona służyć wykonywaniu wolnego zawodu. Zasady działania spółki partnerskiej są zbliżone do zasad odnoszących się do spółki jawnej, z pewnymi tylko wyjątkami, wynikającymi ze specyfiki przedmiotu działania.

Artykuł Charakterystyka spółki partnerskiej pochodzi z serwisu Witkowski Partnerzy.

Zawarcie umowy spółki

Zgodnie z art. 3 kodeksu spółek handlowych, przez umowę spółki handlowej wspólnicy albo akcjonariusze zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów oraz, jeżeli umowa albo statut spółki tak stanowi, przez współdziałanie w inny określony sposób. Przepis ten znajduje zastosowanie również do umowy spółki jawnej. Zgodnie z art. 23 kodeksu spółek handlowych, umowa spółki jawnej powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Obligatoryjnymi elementami umowy – stosownie do art. 25– są: oznaczenie jej firmy i siedziby, określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość, przedmiot działalności oraz czas trwania, jeżeli jest oznaczony.

Wpis do rejestru

Założenie spółki jawnej wymaga wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Tradycyjnie można tego dokonać poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu KRS-W1 i dołączenie wymaganych dokumentów, tytułem przykładu: formularza KRS-WB dotyczącego wspólników spółki jawnej, formularza KRS-WK określającego sposób reprezentowania spółki, formularza KRS-WM odnoszącego się do przedmiotu działalności. Ponadto do wniosku należy załączyć listę wspólników wraz z ich adresami oraz dowody uiszczenia opłat: 500 zł – za wpis, 100 zł – za ogłoszenie wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Należy zauważyć, że spółka jawna powstaje dopiero z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, co oznacza, że wpis ten ma charakter konstytutywny.

Założenie spółki jawnej przez Internet

Istnieje również możliwość założenia spółki jawnej w formie elektronicznej, poprzez wypełnienie odpowiedniego formularza na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. W ten sposób można jednocześnie zawrzeć umowę spółki i złożyć wniosek do sądu rejestrowego o jej wpis. Podpisanie formularza wymaga podpisu kwalifikowanego lub zaufanego. Wskazany tryb różni się od tradycyjnego nie tylko przyspieszeniem postępowania, ale także zmniejszeniem kosztów. Opłata sądowa za wpis wynosi w takim przypadku 250 zł (przy czym opłata za ogłoszenie wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym pozostaje niezmieniona i wynosi 100 zł).

Artykuł Założenie spółki jawnej pochodzi z serwisu Witkowski Partnerzy.