Najczęstsze przyczyny oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości

W poprzednim artykule wskazane zostały przesłanki złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Dzisiaj natomiast postaramy się przybliżyć kwestię dotyczącą tego, kiedy dochodzi do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Istotne znaczenie w tej sprawie ma treść artykułu 4914 ustawy Prawo Upadłościowe, w którym określono przyczyny oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Jednym z głównych powodów oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest to, że w ocenie sądu dłużnik sam doprowadził do swojej niewypłacalności lub zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Ze względu na niejednoznaczność pojęć: „umyślność” i „rażące niedbalstwo” należy poświęcić tym terminom kilka krótkich uwag. Umyślność w rozumieniu art. 4914 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe „oznacza objęcie przez dłużnika zamiarem doprowadzenia do niewypłacalności albo jej pogłębienia, a nie sam fakt umyślnego dokonania czynności, które ostatecznie do niewypłacalności doprowadziły. Przykładowo, umyślne zaciągnięcie zobowiązań w sytuacji, gdy zamiarem dłużnika nie było doprowadzenie do niewypłacalności, nie będzie oznaczało zawinionego wywołania stanu niewypłacalności[1].

Ponadto, sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku miała miejsce co najmniej jedna z czterech sytuacji:
1) w stosunku do dłużnika prowadzone było postępowanie upadłościowe i jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,
2) ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono na podstawie przepisu art. 49120,
3) dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,
4) czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli- chyba że przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości dojdzie również w przypadku, gdy w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań. Powyższa przesłanka nie zachodzi, jeżeli dłużnik dochował należytej staranności i mimo to doszło do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia. Jeżeli przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi, to również nie ma znaczenia fakt, iż w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań. Kwestia tzw. należytej staranności zostanie szerzej omówiona w kolejnym artykule.

Jeżeli we wniosku o ogłoszenie upadłości dane wskazane przez dłużnika są niezgodne z prawdą lub niezupełne, to wtedy również sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości. Nie dotyczy to jednak sytuacji, w której niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Pojęcia „względy słuszności” oraz „względy humanitaryzmu”,  o których dwukrotnie w powyższej publikacji nadmieniliśmy, również zostaną bliżej przedstawione w innym artykule.

[1] Legalis, art. 4914 PrUpad Zimmerman 2018, wyd. 5

Oddłużenie upadłego

Całkowite oddłużenie

Sąd po zakończonym postępowania umarza całość niespłaconych w toku postępowania upadłościowego zobowiązań konsumenta, bez względu na ich wysokość. Zobowiązania te musiały powstać do czasu ogłoszenia upadłości. A zatem oznacza to, ze zobowiązania które nie zostały spłacone przez syndyka i upadłego w trakcie postępowania wygasają bez względu na ich wysokość. Wygasają również wszystkie roszczenia wobec upadłego ze strony jego gwarantów, poręczycieli oraz współdłużników tych zobowiązań, które zostały umorzone. Umorzeniu podlegają również zobowiązania podatkowe i w stosunku do ZUS. Skutek taki nie może być osiągnięty w żadnym innym postępowaniu a w szczególności w postępowaniu egzekucyjnym.

Umorzeniu nie podlegają tylko długi wymienione w ustawie, w szczególności alimenty, grzywny, czy obowiązek zapłaty określony w wyroku karnym.

Wykreślenie z wszystkich rejestrów dłużników

Z chwilą umorzenia niespłaconych zobowiązań upadłego – sąd rejestrowy z  urzędu wykreśla osobę upadłego z rejestru dłużników niewypłacalnych prowadzoną przez Krajowy Rejestr Sądowy. Ponadto istnieje obowiązek usunięcia danych dłużnika z rejestrów prowadzonych przez biura informacji gospodarczej, na wniosek upadłego. Historia w takich instytucjach zostaje wyczyszczona.

Nowy start

W tym momencie dłużnik startuje od nowa. Jego sytuacja wygląda tak jakby nigdy nie miał długów. Może poszukać lepiej płatnej pracy. Jeżeli ma pomysł na prowadzenie działalności gospodarczej, może ją uruchomić. Dłużnik może ponadto postarać się o wsparcie finansowe (dotacje unijne) na rozpoczęcie działalności gospodarczej.

Jednak najważniejsze wydaje się to, ze dłużnik nie jest już uwikłany w niekończący się rosnący dług z tytułu zaciągniętego kredytu na zakup mieszkania lub kupno, ewentualnie budowę domu jednorodzinnego. Dłużnik i jego rodzina przestali już być tzw. „niewolnikami” instytucji finansującej stare kredyty lub zaciągnięte pożyczki.

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej

Po złożeniu wniosku do Sądu. Sąd formalnie bada wniosek, sprawdza i weryfikuje, czy dłużnik spełnił przesłanki ogłoszenia upadłości, a w szczególności wymóg niewypłacalności i jej niezawiniony charakter (badanie moralności płatniczej dłużnika).

Jeżeli wniosek został złożony prawidłowo (dłużnik podał wszystkie niezbędne informacje oraz załączył wszelkie oświadczenia), a także uiścił opłatę sadową od wniosku (30 zł) Sąd wydaje postanowienie w przedmiocie ogłoszenia upadłości dłużnika i powołuje syndyka (zarządca masy upadłości).

 

Sprzedaż majątku

Ogłoszenie upadłości prowadzi to przejęcia zarządu całego majątku upadłego przez syndyka który doprowadzi do jego spieniężenia (z reguły w drodze licytacji). Środki z tego uzyskane – o ile takie są – będą przeznaczone na spłatę części zobowiązań upadłego. Oznacza to jednak np. utratę mieszkania domu który będzie zlicytowany. W praktyce co do zasady upadły do czasu licytacji może zamieszkiwać z rodziną w takim lokalu, ale po jego sprzedaży musi się wyprowadzić

UWAGA! O ile lokal nie zostanie na licytacji zakupiony przez najbliższych członków rodziny (taka możliwość nie jest wykluczona) ISTNIEJE WSPARCIE DLA UPADŁEGO W ZASPOKOJENIU JEGO POTRZEB MIESZKANIOWYCH

Jeżeli upadły posiadał lokal mieszkalny bądź dom jednorodzinny, który został w toku postępowania sprzedany na spłatę wierzycieli, przysługuje mu uprawnienie do otrzymania kwoty pieniężnej odpowiadającej przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres od 12 do 24 miesięcy. Ewentualna egzekucja komornicza nie daje takich uprawnień. Jest to bardzo poważne wsparcie dla dłużnika i jego rodziny. Te środki są zagwarantowane w ustawie i wypłaca je syndyk ze środków zgromadzonych ze sprzedaży majątku (dom jednorodzinny, mieszkanie).

Spłata części zadłużenia

Następnie Sąd zasadniczo o ile istnieje taka możliwość nałoży na upadłego obowiązek spłaty pewnej pozostałej części długu. UWAGA – taki obowiązek nie może przekraczać istniejących możliwości zarobkowych upadłego i nie może być dłuższy niż 36 miesięcy. Upadłemu muszą być pozostawione środki do życia. W praktyce w największym uogólnieniu oznacza to, że upadły przez 3 lata będzie musiał się liczyć z koniecznością spłat w ustalonym przez Sąd zakresie swoich wierzycieli. i np   wysokość tych spłat zależy od możliwości finansowych upadłego i jego sytuacji osobistej.  Co więcej jeżeli upadły nie uzyskuje dochodów  i nie ma możliwości ich uzyskiwania, albo są one na tyle niewysokie że wystarczają tylko na jego utrzymanie to część długu nie jest rozkładana na raty, ale od razu następuje umorzenie całości zobowiązań!

Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej przez Kancelarię

Rozważania dotyczące ogłoszenia upadłości konsumenckiej należy rozpocząć od analizy ekonomiczno-prawnej konsumenta. Na tym etapie prawnicy sprawdzają czy zachodzą przesłanki złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej (upadłości konsumenckiej).

Kto może ogłosić upadłość i uzyskać oddłużenie?

Wniosek może zgłosić osoba, która:

  1. Zamieszkuje na stałe na terytorium Polski, niezależnie od obywatelstwa
  2. Nigdy nie prowadziła albo prowadziła i zaprzestała prowadzić działalność gospodarczą od co najmniej roku, – zadłużenie nie powstało z prowadzonej działalności gospodarczej.
  3. Jest niewypłacalna, to znaczy nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań.
  4. Nie było w stosunku do niej prowadzone postępowanie upadłości konsumenckiej w ciągu ostatnich 10 lat.
  5. Mając taki obowiązek – jako osoba prowadząca działalność zgłosiła w terminie wniosek o ogłoszenie upadłości, chyba że minęło 10 lat od momentu zakończenia działalności. Jeżeli jednak zasady współżycia społecznego, a w szczególności względy humanitarne przemawiają za koniecznością oddłużenia, sąd ma możliwość pominięcia tego warunku.
  6. Nie ma umorzonych długów w wyniku przeprowadzenia upadłości konsumenckiej – w ciągu ostatnich 10 lat.

Klient, czyli (potencjalny) zadłużony konsument wypełnia formularz majątkowy, w którym są zawarte wszystkie informacje niezbędne do przygotowania wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej. Na podstawie danych z tego formularza oraz dodatkowych oświadczeń konsumenta kancelaria przygotowuje wniosek i składa go do Sądu według miejsca zamieszkania upadłego.

Czym jest upadłość konsumencka?

Trudności finansowe gospodarstw domowych nie są zjawiskiem rzadkim i niespotykanym. Warto zwrócić uwagę, że wzięcie kredytu lub pożyczki często warunkuje możliwość zakupu mieszkania lub samochodu potrzebnego do dojazdu do pracy. Dłużnikiem możemy stać się także wspierając bliską osobę w określonym przedsięwzięciu, pochopnie nabywając spadek lub nieumyślnie doprowadzając do powstania szkody. Nigdy nie jesteśmy w stanie przewidzieć wszystkich okoliczności, które wpędzą nas w kłopoty finansowe, dlatego instytucja prawna, która pozwala taką sytuację przeciąć jest niezmiernie ważna. W dzisiejszym artykule opowiemy o upadłości konsumenckiej, wyjaśnimy, kto i kiedy może złożyć wniosek o jej ogłoszenie oraz jakie niesie ona za sobą skutki. Czytaj więcej